Wijsheid als beleid

Persbericht: Opheffing stichting Nederlands Gesprek Centrum

Datum: 2 oktober 2025

Het bestuur van het Nederlands Gesprek Centrum heeft op 22 september 2025 besloten om de stichting NGC op te heffen. Overtuigd van het actuele belang van ‘het goede gesprek’ over maatschappelijke kwesties ontbraken middelen en slagkracht om de stichting te continueren. Hiermee komt een einde aan een initiatief, dat vele decennia richtinggevend was voor politiek, bestuur en beleid in Nederland.

De stichting NGC is op 25 juni 1949 opgericht door de voormalige gijzelaars van het kamp St. Michielsgestel. Tijdens de Tweede Wereldoorlog hield de Duitse bezetter in dit kamp honderden burgemeesters, hoogleraren, schrijvers, advocaten, Kamerleden en geestelijken in gijzeling – een dwarsdoorsnede van de toenmalige elite. Het onbedoelde neveneffect was dat mensen die voorheen in het verzuilde Nederland nauwelijks met elkaar in aanraking kwamen, diepgaand met elkaar spraken.

Katholieken, hervormden, gereformeerden, socialisten, humanisten en liberalen ontdekten in het gijzelaarskamp dat spreken over de grenzen van de zuilen heen zeer wel mogelijk was. Men voerde daar het gesprek over het Nederland van na de oorlog.

Het NGC stelde zich in 1949 ten doel “bij de voornaamste in het Nederlandse volksleven aanwezige richtingen en groepen een beter inzicht in en een vollediger begrip voor de wederzijdse standpunten en opvattingen te bevorderen, opdat daardoor de eenheid en verscheidenheid, welke in het Nederlandse volksleven wordt aangetroffen, beter beseft en juister gewaardeerd worden”. Het NGC wilde dit bereiken door ‘gesprekken’ te organiseren over belangwekkende, maar lastige en gevoelige thema’s.

Publieksconferenties, symposia, expertseminars en boekpublicaties waren de belangrijkste instrumenten om deze doelstelling te bereiken. Het NGC groeide uit tot een toonaangevend instituut in de naoorlogse ontwikkeling van Nederland. Over de geschiedenis van het Nederlands Gesprek Centrum in het boek Gesprekshonger (2023), geschreven door historicus Wim de Jong.

Het Nederlands Gesprek Centrum doneert haar resterende stichtingskapitaal aan debatcentrum Arminius Rotterdam, waar al vele jaren een intensieve samenwerking mee bestond. Dit debatcentrum zal van 2026 tot en met 2030 een NGC-debat organiseren.

Aanstaande activiteiten:

Debatpodium Arminius organiseert van 2026 tot en met 2030 een NGC-debat. Deze debatten worden aangekondigd op de website van Arminius.

Debatten bij Arminius Rotterdam 2022-2026:

10. Kijk hier de opname van Hoe AI alle banen verandert. Debat over AI en werk. Met Anna Salomons, Bas Haring, Neele Boerens, Tim Christiaens, en Sita Struijke, op 19 januari 2026, bij debatpodium Arminius Rotterdam. Moderatie door Huub Brouwer en Robert Dur. Georganiseerd i.s.m. de Koninklijke Vereniging voor Staathuishoudkunde, Studium Generale Erasmus Universiteit Rotterdam, en Tilburg University.

9. Kijk hier de opname van Geld genoeg maar niet voor jou. Debat over commerciële banken en de digitale euro. Met Thomas Bollen, Mark Sanders, Ria Roerink, Arnoud Boot, en Natasja van den Berg, op 7 januari 2026, bij debatpodium Arminius Rotterdam. Moderatie door Natascha van den Berg. Georganiseerd i.s.m. de Koninklijke Vereniging voor Staathuishoudkunde en Tilburg University.

8. Kijk hier de opname van Kan de overheid het goed doen? Debat over maatwerk in de uitvoering. Met Daan de Kort, Marije Huiting, Ruth Kanis, Mariette Patijn, Will Tiemeijer, Marieke Thoomes, op donderdag 15 mei 2025, bij debatpodium Arminius Rotterdam. Moderatie door Huub Brouwer en Robert Dur. Georganiseerd i.s.m. de Koninklijke Vereniging voor Staathuishoudkunde en Tilburg University.

7. Kijk hier de opname van De grote ongelijkmaker? Debat over schenk- en erfbelasting. Met Wendy van Eijk-Nagel, Céline van Essen, Nicole Gubbels, Mascha Hoogeveen, Luc Stultiens, Dick Timmer, Marcel Wissenburg, op woensdag 26 maart 2025, bij debatpodium Arminius, Rotterdam. Moderatie door Huub Brouwer en Robert Dur. Georganiseerd i.s.m. de Koninklijke Vereniging voor Staathuishoudkunde en Tilburg University.

6. Kijk hier de opname van Fossiele subsidies afschaffen: no-brainer? Met Herman Vollebergh, Heleen de Coninck, Suzanne Kröger, Chris Julien, op woensdag 23 oktober 2024, bij debatpodium Arminius Rotterdam. Moderatie door Huub Brouwer en Robert Dur. Georganiseerd i.s.m. de Koninklijke Vereniging voor Staathuishoudkunde en Tilburg University.

5. Kijk hier de opname van Limitarisme: Een bovengrens voor rijkdom. Met Ingrid Robeyns, Arjan Lejour, Wouter Schakel en Tazuko van Berkel, op woensdag 7 februari 2024, bij debatpodium Arminius Rotterdam. Moderatie door Huub Brouwer en Robert Dur. Georganiseerd i.s.m. de Koninklijke Vereniging voor Staathuishoudkunde en Tilburg University.

4. Kijk hier de opname van Gaat consuminderen of groene groei het klimaat redden? Met Barbara Baarsma, Paul Schenderling, Jan Klink, en Suzanne Kröger op donderdag 12 oktober 2023, bij debatpodium Arminius Rotterdam. Moderatie door Huub Brouwer en Robert Dur. Georganiseerd i.s.m. de Koninklijke Vereniging voor Staathuishoudkunde en Tilburg University.

3. Kijk hier de opname van Zijn de ‘commons’ de oplossing voor falen van overheid en markt? Met Tine de Moor, Yara Al Salman, Femke Stam, Jelte Boeijenga, Annet van Otterloo, Sebastiaan Bonte, en Tim de Haan op 27 juni 2023 bij debatpodium Arminius Rotterdam. Moderatie door Tara Lewis. Georganiseerd i.s.m. Tilburg University.

2. Kijk hier de opname van Effectief altruïsme met Rutger Bregman, Robert Dur, Lisa Herzog, en James Herbert op 2 maart 2023 bij debatpodium Arminius Rotterdam. Moderatie door Andrew Makkinga. Georganiseerd i.s.m. de Koninklijke Vereniging voor Staathuishoudkunde, Studium Generale Erasmus Universiteit Rotterdam, en Tilburg University.

1. Kijk hier de opname van Geld verdeelt met Miriam Gielen, Rens Nissen, Jolanda Timmerman, Anneke Reiding, Rutger Claassen, Aart Gerritsen, Patrick van Schie, en Henk Nijboer op 29 november 2022 bij debatpodium Arminius Rotterdam. Moderatie door Robert Dur. Georganiseerd i.s.m. de Koninklijke Vereniging voor Staathuishoudkunde en Tilburg University.

Publicatie:

In december 2022 is het boek Gesprekshonger gepubliceerd over de opkomst en invloed van het NGC. Zij had grote invloed op tal van belangrijke maatschappelijke onderwerpen als euthanasie, burgerschap en integratie. Gesprekshonger is een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is in de ontwikkeling van het maatschappelijke debat in Nederland, de rol van de elite of burgerberaden. Het beschrijft ook een unieke en typisch Nederlandse geschiedenis. Meer info hier. Deze publicatie is mogelijk gemaakt door een legaat dat het NGC ontving in 2020.